بزکشی-وَسَطی-گیتبال- کَبَدی

بُزکَشی (کشیدن بز) ورزش ملی افغانستان[نیازمند منبع] و همچنان یک بازی سنتی گروهی است که بر روی پشت اسب انجام میشود. این بازی در میان تمامی اقوام افغانستان مروج است. در شمال افغانستان علاقهمندان زیاد داشته ومنحیث ورزش ملی وفرهنکی باشندگان شمال افغانستان قبول شده است. فعلاً به جز ولایات جنوبی در 28 ولایت افغانستان تیمهای منتخب وجود دارد.

نحوه انجام بازی به این صورت است که عدهای سوار بر اسب برای جابجا کردن لاشه یک بز یا گوساله تازه ذبح شده با هم به رقابت میپردازند. سوارکاران باید لاشه بز را در حین سوارکاری از روی زمین برداشته و آن را با پیشی گرفتن از رقبا در محل مشخصی که معمولاً یک دایره علامت گذاری شده در زمین بازی است بر زمین بگذارند. بازیگران بزکشی که در افغانستان چاپانداز[۱] نامیده میشوند گاه برای کسب مهارت به سالها تمرین نیاز دارند.

لاشه مورد استفاده در بزکشی معمولاً ذبح شده و دست و پاهایش از زانو به پایین قطع میشود. لاشه را برای سفت شدن حدود ۲۴ ساعت قبل از بازی در آب سرد می خوابانند. گاهی برای افزودن بر وزن لاشه درون آن را پر از سنگ میکنند.

بنا بر نوشته دانشنامه ایرانیکا بزکشی در افغانستان از حمایت دولتهای متوالی برخوردار بودهاست به نحوی که در زمان محمد ظاهرشاه (تا ۱۹۷۳) این مسابقات همزمان با جشن تولد شاهنشاهی برگزار میشد. رژیمهای بعدی تاریخ مسابقه را به سالروز سازمان ملل متحد تغییر دادند. در شمال افغانستان حداقل قبل از تجاوز شوروی در ۱۹۷۹، تا چند صد سوارکار میتوانستند همزمان با هم در نوع خاصی بزکشی که در زبان دری به تودهبرآئی معروف است به رقابت بپردازند. این رقابت در جشنهای عروسی و ختنهکنان رایج بود. سوارکاران بزکشی که بنام چاپ انداز یاد میشوند مردان خیلی قوی میباشند که خوراک آنها شوربای گوشت میباشند. در مسابقات پر هیجان بز کشی کسی که بز را می خواهد اززمین بالا کند یا در حال انتقال به دایره حلال باشد دیگران حق شلاق زدن بز کش را دارند. دریک مسابقه یک چاپ انداز پر مهارت به صدها یا هزار شلاق می خورد تا بز از دستش به افتد. بمنظور کم شدن درد چاپ اندازان کلاگیرد یاتقر و لباش زیاد می پوشند. به همین منظور روسها این بازی را در کشورهای آسیای میانه ممنع قرار داده بودند. در بازی بزکشی امکان زیاد شکستن دست وپا وجود دارد بعضاً چاپ اندازها عمر خودرا از دست می دهند. مشهورترین پهلوان بزکش در تاریخ افغانستان تاش پهلوان بود. قد این مرد دو متر وزنش 190 کیلو ودر زیبائی خود شهرت داشت . این مرد درسال 1360 از طرف دشمنان او بقتل رسید.

تربیه بزکش یا چاپ انداز

در شمال افغانستان خانهای بزرگ وجود دارند که دارای چندین هزار گوسفند گاو وبز اند. این خانها بمنظور رقابت بین همدیگر جوانان قوی را در سنین 14-18 سالگی تحت تمرین چاپ اندازی قرار می دهند. خانها کوشش می نمایند بهترین اسپ را داشته باشند. برای نگهداری اسپها چندین نفر را استخدام مینمایند که بنام میتر یاد میشود. این جوانان برای چندین سال در خط دوم یا عقبی تمرین میشوند تا چاپ انداز ماهر شوند.

مقررات فدراسیون بزکشی افغانستان

محمد ظاهر شاه خیلها تلاش نمود تا بزکشی در زمره بازی های المپیک گردد.

بزکشی در سینما

بزکشی در چندین فیلم سینمایی به نوعی حضور داشتهاست. هالیوود در ۱۹۷۰ فیلمی با نام سوارکاران (به انگلیسی: the Horsemen) با بازی آنتونی کویین، عمر شریف و جک پالاس بر اساس داستانی از ژوزف کسل درباره بزکشی ساخت. فیلم هندی خدا گواه با یک صحنه بزکشی آغاز میشود. در صحنههای ابتدایی فیلم رامبو ۳ نیز بزکشی حضور دارد. در فیلم کابل اکسپرس (۲۰۰۶) نیز صحنهای از بزکشی دیده میشود. در سال 2012 هالیود فلم را تهیه نموده است که بنام Buzkashi Boys یاد میشود که نماینگر بازی بزکشی در افغانستان میباشد.شید و حذف کرد.

وَسَطی با نام محلی آراداووردی، به هر بازی که در آن بازیکنان سعی کنند دیگر بازیکنان را با توپ بزنند و دیگر بازیکنان مانع از برخورد توپ به خودشان شوند، گفته میشود. انواع مختلفی از این بازی وجود دارد؛

شرح بازی

پس از تقسیم بازیکنان به دو گروه برابر، یکی از گروهها به قید قرعه یا شیر و خط در میانهٔ محوطهٔ بازی قرار میگیرد و گروه دیگر، در دو قسمت، به طرفین عرضی محوطهٔ بازی میروند.

با پرتاب توپ بهوسیلهٔ یکی از بازیکنان گروه کناری، بازی آغاز میشود. تلاش گروه کناری نشانهرفتن و زدن افراد گروه وسطی زمینهٔ سوختن و اخراج آنان را فراهم کند.

گروه میانی هم میکوشد تا با حرکات سریع مانع از اصابت توپ به خود شوند و اگر یار سوختهای داشتهباشند، با گرفتن توپ در هوا (که یک امتیاز بهشمار میرود)، او را به بازی برگردانند.

اکنون شاید به مرحلهای رسیده باشیم که فقط یک نفر از گروه میانی، در داخل میدان باقیمانده باشد که اگر تا ۱۰ شماره پرتاب نتوانند او را هدفگیری کرده و بزنند، همهٔ یاران سوختهٔ گروهش را احیا کرده، و همگی به میانهٔ میدان باز گشته و بازی ادامه خواهد یافت.

مقررات بازی ویژگیهای مطلوب تعداد بازیکن ۸ الی ۴۰ نفر سن بازیکنان ۹ الی ۱۵ ساله محوطه بازی ۱۵ × ۱۰ متر

به طور کلی بهتر است که ابعاد زمین بازی با سنوسال بازیکنان تناسب داشته باشد.

برخی مقررات بازی:

۱- اگر تمامی بازیکنان میانی در محدودهٔ میدان باشند، هر توپ گرفته شده به عنوان یک امتیاز ذخیرهٔ ضداخراجی محسوب میشود و اخراجی و اخراجها را به تأخیر میاندازد.

۲- گرفتن توپ پس از برخورد با زمین موجب سوختن بازیکن است.

انواع دیگر بازی وسطی دایرهای

در یک گونه دیگر از این بازی که به «وسطی دایرهای» موسوم است با این تفاوت که زمین بازی به شکل دایرهاست که بازیکنان وسطی در داخل آن و گروه کناری در روی محیط آن با فاصلههای مساوی قرار میگیرند.

با شروع بازی مربی یا معلم ورزش با ساعت وقت گرفته و بازیکنان کناره نفرات گروه وسطی را نشانه میگیرند تا اینکه همه از زمین بازی اخراج شوند. در دور بعدی جای دو گروه عوض میشود و باز با شروع بازی مربی یا معلم ورزش با ساعت وقت میگیرد. برنده گروهی است که در مدت زمان کوتاهی، بازیکنان گروه وسطی را زده و بازی را زودتر تمام کرده باشند. نام اصلی این بازی خر خر بازی است ودراین بازی خرگروه اول در کنار می ایستند وبه گروه خر های دوم نگاه می کنندواز همه ی خرها متشکریم.

گیتبال (به ژاپنی: ゲ ー ト ボ ー ル هپبورن: gētobōru) یک ورزش گروهی و نوعی بازی گوی و حلقه است. این یک بازی است که بدون تماس با بازیکنان دیگر انجام میشود و در دسته ی بازی های استراتژیک قرار می گیرد که می تواند توسط هرکس با هر سنی انجام شود.[۱]

کَبَدی یا زو یک بازی و ورزش است که در ایران و هند وپاکستان رواج دارد. سال ۱۳۸۱ برای نخستین بار مسابقات قهرمانی این بازی برای مردان در سطح آسیا برگزار شد.

ریشه ی نام

واژه ی "کبدی" در انگلیسی از زبان هندی گرفته شده است. واژه ی هندی کبدی هم دگرگون شده ی گزاره ی "کی بودی؟" است که از زبان پارسی گرفته شده است.

ورزش

مهاجمان دوتیم در حالی که به طور مرتب کلمه «کبدی کبدی» را تکرار میکنند با انجام حرکات حمله و دفاع و جابه جایی سعی میکنند با لمس یا گرفتن یار تیم مقابل بتوانند به بالاترین امتیاز دست یابند. تعویض در این بازی محدودیت ندارد. در صورت تساوی دو تیم در وقت قانونی، پنج حمله از سوی دو تیم انجام میشود و اگر باز هم مساوی شدند، حمله یک به یک پیگیری میشود.

در طول بازی باید کلمه کبدی با صدای بلند و واضح از سوی بازیکن مهاجم تکرار شود. بطوری که قطع کردن کلمه (کبدی کبدی) یا نفس گیری در بازی به معنی قطع کردن محسوب میشود و مهاجم باید تا زمان برگشت به زمین خود آن را بگوید. نحوه کسب امتیاز هم بدین صورت است که اگر مهاجم با حریف یا حریف با مهاجم تماس پیدا کند و مهاجم به زمین خود برگردد، امتیاز کسب میشود. ولی اگر حریفان مهاجم رانگه دارند و در زمین خود متوقف کنند و اجازه رسیدن مهاجم به زمین خودش را ندهند مهاجم یک امتیاز از دست میدهد.

بازی کبدی دارای خطوطی در زمین و قوانینی خاص است که در طول بازی باید رعایت شود. تیمها به نوبت " مهاجم" را در طول خط مانع نیمه زمین ارسال نموده و تیمی که بیشترین امتیاز را در پایان بازی بدست آورده باشد برنده اعلام میشود. لازمه این ورزش واکنش سریع، ظرفیت ایدهآل مربوط به جهاز تنقسی، هماهنگی عضلات و قابلیت بازتابی بازیکنان میباشد.[۱]

ورزش کبدی اصالتاً یک رشته هندیالاصل میباشد ودر بازیهای المپیک سال ۱۹۳۶ به عنوان یک رشته نمایشی در المپیک برلین به نمایش درآمد. همچنین رشته کبدی در بازیهای آسیایی چین ۱۹۹۰ گنجانده شد واز همان زمان به عنوان یکی از رشتههای رسمی بازیهای آسیایی در برنامه بازیها وجود داشتهاست.

ایران

این بازی در گیلان شیرین دودو و در خراسان، گلستان و مازندران و گلپایگان زو و در خوزستان بازی اش تی تی ودر سیستان کبدی نامیده میشود.

تشکیلات این رشته ورزشی از سال ۱۳۷۵ با عنوان انجمن کبدی (فدراسیون ورزشهای همگانی) شروع به فعالیت نمود و برای اولین بار در سال ۱۳۸۱ در مسابقات قهرمانی آسیا-مردان-شرکت و به مقام سوم این دوره از مسابقات نائل آمدودرسال ۸۲ موفق به کسب مقام اول آسیا در رده جوانان وبزرگسالان ودرسال ۸۳ با کسب نایب قهرمانی جهان مدالهای پرارزشی رابه ارمغان آوردوباتوجه به ضرورت وصلاحدید مسئولان محترم سازمان تربیت بدنی در تاریخ ۸/۴/۸۴ باتشکیل مجمع عمومی تحت عنوان فدراسیون کبدی جمهوری اسلامی ایران عملاً شروع به فعالیت نمود.

در سال ۱۳۸۹ تیم ملی ایران در بازیهای المپیک آسیایی نیز مقام دوم آسیا را کسب نمود. در سال ۱۳۹۳ تیمهای ملی مردان و زنان کبدی ایران در مسابقات آسیایی اینچئون کره جنوبی به مدال نقره و مقام دوم رسیدند. در هر دو رده هندوستان مدال طلا کسب نمود.

ورزش کبدی در آسیا

کبدی از مسابقات آسیایی سال ۱۹۸۲ به صورت نمایشی وپس از آن جزء مسابقات رسمی بازیهای آسیایی قرار گرفت.

ورزش کبدی همچنین درهند و پاکستان نیز طرفداران زیادی دارد.

قوانین و مقررات ورزش کبدی هر تیم شامل ۱۲ بازیکن (۷نفربازیکن اصلی و ۵ نفربازیکن ذخیره) میباشد.

کبدی سالنی ۷ بازیکن (۵ بازیکن اصلی و ۲ ذخیره) کبدی ساحلی ۶ نفره (۴ بازیکن اصلی و ۲ ذخیره)

تعویض دربازی درمواقع تایم اوت پزشکی (وقت استراحت) مجاز میباشد و محدودیت تعویض وجود ندارد و در زمانی میتوان تعویض را انجام داد تایم اوت تیمتان باشدوقت بازی ۲ وقت ۲۰ دقیقه میباشد ودرصورت تساوی دوتیم درپایان وقت قانونی پنج حمله از سوی دو تیم واگر باز هم مساوی شدند حمله یک به یک پیگیری میشود. تا تیم برنده مشخص گردد.وقت استراحت بین دو نیمه، ۵ دقیقه میباشد. بازی زو

بازی زو همان ورزش کبدی است که از زمانهای قدیم در ایران وجود داشته ولی بیشتر به صورت بازی کودکان بود تا ورزش رسمی روش بازی به این صورت است که افراد به ۲ گروه تقسیم میشوند. به ترتیب در هر ۲ گروه انتخاب شده و با گفتن کلمه زوووووووو میروند و یکی از افراد گروه مقابل را میگیرد. گفتن کلمه زو باید به صورت مداوم صورت بگیرد. از آنجایی که گفتن این کلمه هم در حالت دم و هم در حالت بازدم امکانپذیر است، تیم مقابل باید دقت کند که فرد زو کننده از حالت بازدم به حالت دم وارد نشود که البته این تغییر حالت با تغییر تُن صدا همراه است که بازیکنان باتجربه به سادگی آن را متوجه میشوند.[نیازمند یادکرد دقیق]

ابتدا افراد به دو گروه هفت نفره تقسیم میشوند و یک گروه گرگ و دیگری بره میشود. آن گاه یکی از گرگها میگوید زووو و به یکی از برهها دست میزند اگر برهها گرگ را تا زمانی که صدای زویش بند بیاید بتوانند نگه دارند آن گرگ یکی از برهها میشود.

ورزش98...